Keşif görüşmesi
Bulutlu bir günde fidanlıkta uzanan olgun zeytin sırası; kök topları çuval ve tel sepetle sarılı, öndeki ağacın dalında boş bir etiket, arkada serviler ve yeşil tepeler

No. 04 · Olea europaea · fidanlık sırası

Her ağaç bir seçimdir.

Bahçeye karakterini ağaç verir; geleceğini toprak ve doğru dikim. Olgun bir zeytin, bir çitlembik ya da bir erguvan, bahçeye geldiği gün yıllarını da getirir. Bu yüzden ağacı fotoğraftan değil, fidanlıkta yerinde seçeriz.

Fidanlıkta seçim · örnek

Beş aday, bir ağaç.

Aynı sıradaki beş zeytinden birini seçin. İnce bir çizgi taçtan kök topuna iner ve dört ölçütü sırayla okur; sonuç aşağıya, seçilen ağacınsa dalındaki etikete yazılır.

Fidanlıkta yan yana duran beş olgun zeytin: soldaki tacı bir yana yatmış, ikincisi dengeli ve sağlıklı, üçüncüsünün kök topu küçük, dördüncüsünün gövdesinde açık bir yara, beşincisinin tacı seyrek ve yaprakları sararmış

Bir aday seçin

Dört ölçüt

Sağlık

Yaprak rengi, sürgün, zararlı ve hastalık izi.

Taç dengesi

Dalların dört yöne dağılışı. Tek yana yatmış taç bahçede de öyle kalır.

Gövde

Yara, kabuk kaybı, dar açılı ve zayıf çatallar.

Kök topu

Gövde çapına göre yeterli büyüklük, sıkı ve sağlam sarım.

Ne zaman

Bitki kararı erken verilir.

Ağaçlar tasarımın başında seçilir; olgun bir ağaç için fidanlık ziyareti, dikim mevsiminden aylar önce yapılır. Aşağıdakilerden biri size tanıdık geliyorsa konuşmanın zamanı gelmiştir.

  • Yeni bir bahçe kuruluyor ve ilk yıl boş görünmesin istiyorsunuz.

  • Terasa ya da oturma yerine hemen gölge gerekiyor.

  • Komşu ya da yol tarafına kalıcı bir perde gerekiyor.

  • Bitkiler yazın yanıyor, kışın donuyor.

  • Bahçe çok su tüketiyor.

  • Bir ağacın yeri değişecek ya da yaşlı bir ağaç korunacak.

Ağacın yolculuğu

Fidanlıktan bahçeye sekiz durak.

Fidanlıkta kök topu sarılı olgun bir zeytinin dalına boş bir etiket bağlayan, uzun kollu iş kıyafetli bir usta

Durak 01 / 08

Seçim ve etiket

Ağaç fidanlıkta yerinde incelenir. Seçilen ağacın dalına numaralı bir etiket bağlanır, fotoğrafı kayda geçer.

Tarlada topraktan çıkarılmış büyük bir kök topunu çuval ve tel sepetle saran, diz çökmüş bir usta

Durak 02 / 08

Kök topu

Kök topu gövde çapına göre yeterli genişlikte çıkarılır; çuval ve tel sepetle sıkıca sarılır ki toprak dağılmasın.

Sisli serin bir sabah: kamyon vinci kök topu çuvallı olgun bir zeytini geniş kayışlarla kamyon kasasına kaldırıyor; bir usta elle yönlendiriyor, ikincisi uzakta

Durak 03 / 08

Serin saatte yükleme

Ağaç sabah serinliğinde, kök topundan geniş kayışlarla kaldırılır. Gövdeye zincir ya da tel değmez.

Sakin bir köy yolunun kenarında kasasında yatırılmış üç olgun zeytin taşıyan kamyon; kök topları sarılı, taçları gölge filesiyle örtülü

Durak 04 / 08

Taşıma

Taç, rüzgârdan ve güneşten gölge filesiyle korunur. Yol uzunsa kök topu nemli tutulur.

Yeni bir villa bahçesinde mobil vincin kök topu sarılı olgun bir zeytini geniş dikim çukuruna indirmesi; bir usta kök topunu elle yönlendiriyor, ikincisi geride ip tutuyor

Durak 05 / 08

Vinçle indirme

Ağaç, önceden kazılmış ve drenajı denenmiş çukura iner. En güzel yüzü bakış noktasına çevrilir.

Dikim çukuruna yerleşmiş olgun bir zeytinin çevresini kürekle dolduran bir bahçıvan; kök topunun üstü toprak seviyesinde

Durak 06 / 08

Dikim

Kök boğazı toprak seviyesinde kalır. Çuvalın üstü ve bağlar açılır; çukur katman katman doldurulup sulanarak oturtulur.

Yeni dikilmiş bir zeytin: gövdeye yumuşak bağlarla tutturulmuş üç ahşap kazık, çevresinde topraktan sulama halkası, gövdeden uzak serilmiş malç ve halkayı dolduran hortum

Durak 07 / 08

Destek ve sulama halkası

Kazıklar gövdeye değmez, bağlar yumuşaktır. Çevresine sulama halkası yapılır, malç gövdeden uzak serilir.

Bir ofis avlusunda yeni dikilmiş zeytinin sulama halkasına toprak nemi ölçer batıran bahçıvan; çevrede genç çok yıllık bitkiler ve süs otları

Durak 08 / 08

İlk yaz

Ağacın en zor mevsimi. Toprak nemi ölçülür, sulama aralığı havaya göre ayarlanır, yaprak ve sürgün izlenir.

Katmanlı bitkilendirme

Bir bitki yatağı, beş katman.

İyi bir yatak, ormanın kenarı gibi katmanlıdır. Her katmanın bir görevi vardır; biri eksik kalınca boşluk açılır ve o boşluğu ya yabani ot ya da bakım işi doldurur.

  1. 01

    Ağaç Gölge

    Yazın gölge, kışın ışık. Bahçenin ölçeğini kurar.

    5–12 m · Celtis australis

  2. 02

    Büyük çalı Perde

    Mahremiyet ve rüzgâr kesici; gözü sınırda durdurur.

    2–4 m · Laurus nobilis

  3. 03

    Çalı Doku

    Yaprak biçimi ve tonuyla yatağın gövdesini kurar.

    0,6–1,5 m · Cistus creticus

  4. 04

    Otsu bitki Renk ve hareket

    Mevsim rengi, rüzgârda kıpırtı, arılar.

    0,4–1,2 m · Salvia yangii

  5. 05

    Yer örtücü Toprağı örter

    Toprağı gölgeler, nemi tutar, ot çıkmasını azaltır.

    5–20 cm · Thymus

Doğru dikim

Kök boğazı toprak seviyesinde.

Ağacın yıllar sonraki sağlığı, dikildiği günün birkaç santimine bağlıdır. Solda doğru dikim, sağda sahada en sık rastlanan üç hata.

Doğru

  1. Kök boğazı. Toprak seviyesinde ya da biraz üstünde.
  2. Çukur. Kök topunun 2–3 katı genişlikte, derinliği kök topu kadar.
  3. Yan duvarlar. Gevşetilir; kök yeni toprağa yürür.
  4. Destek. Kazıklar kök topunun dışında, bağlar yumuşak ve bol.
  5. Malç. 5–8 cm, gövdeden bir karış uzakta.

Sık görülen

  1. Derin dikim. Kök boğazı toprak altında; gövde çürür.
  2. Malç yığını. Gövdeye dayanan malç nemi ve zararlıyı kabuğa taşır.
  3. Sıkı bağ. Gövde kalınlaştıkça bağ kabuğu keser.

Genel ilkeler: ISA ağaç dikimi uygulama rehberi ve ANSI A300 Bölüm 6 (dikim ve taşıma). Kök topu ölçüleri için ANSI Z60.1 fidan standardı. Türe ve toprağa göre uyarlanır.

Bitki paleti

Sıcak ve kuru yaza, soğuk kışa uyan on altı bitki.

Paletin çoğu bu iklimin kendi bitkileri ya da ona yüzyıllardır uymuş türler. Kök saldıktan sonra az su isterler.

  • Zeytin dalı: dar gümüşi yeşil yapraklar ve birkaç yeşil zeytin

    Zeytin

    Olea europaea

    4–8 m

    Gümüş yaprak; yüzyıllarca yaşar.

  • Antep fıstığı dalı: tüylü yeşil yapraklar arasında pembe-krem fıstık salkımları

    Antep fıstığı

    Pistacia vera

    4–7 m

    Derin köklü; güzün kızıl yaprak.

  • İlkbaharda pembemsi beyaz çiçeklerle kaplı badem dalı

    Badem

    Prunus dulcis

    4–6 m

    Bahar bahçeye ilk onunla gelir.

  • Nar dalı: parlak yeşil yapraklar, turuncu-kırmızı çiçekler ve genç bir meyve

    Nar

    Punica granatum

    2–5 m

    Yazın turuncu çiçek, güzün meyve.

  • İğde dalı: dar gümüşi yapraklar ve küçük açık sarı kokulu çiçekler

    İğde

    Elaeagnus angustifolia

    4–7 m

    Kokulu çiçek; fakir toprağa dayanır.

  • Erguvan dalı: koyu dal üzerinde yoğun macenta-pembe çiçekler ve birkaç kalp biçimli genç yaprak

    Erguvan

    Cercis siliquastrum

    4–8 m

    Nisanda çıplak dalda pembe çiçek.

  • Çitlembik dalı: mızrak biçimli dişli yapraklar, küçük koyu meyveler ve düz gri kabuk

    Çitlembik

    Celtis australis

    10–15 m

    Geniş gölge, sağlam gövde; güzün sarı.

  • Aşağıdan yukarıya bakışla uzun ince bir servi: sık koyu yeşil yapraklar ve birkaç yuvarlak kozalak

    Servi

    Cupressus sempervirens

    8–15 m

    Dar alanda dikey çizgi ve perde.

  • Defne: sık, parlak koyu yeşil yapraklar ve açık sarı çiçek kümeleri

    Defne

    Laurus nobilis

    2–6 m

    Yoğun perde; sert kışta korunaklı köşe ister.

  • Çiçekteki lavanta kümeleri: gri yeşil yaprakların üstünde ince mor çiçek başakları

    Lavanta

    Lavandula angustifolia

    0,4–0,8 m

    Haziran–temmuz çiçek; arıların gözdesi.

  • Açık renk bir taş duvarın üzerinden sarkan, küçük açık mavi çiçekli biberiye

    Biberiye

    Salvia rosmarinus

    0,5–1,5 m

    Kış sonunda bile çiçek açabilir.

  • Anadolu adaçayı: yumuşak tüylü gri yeşil yapraklar ve açık lila çiçek başakları

    Anadolu adaçayı

    Salvia fruticosa

    0,5–1 m

    Gri yaprak, ilkbaharda lila çiçek.

  • Açık renk yassı taşların arasında küçük pembe-mor çiçekli, yere yayılan kekik

    Kekik

    Thymus spp.

    0,1–0,3 m

    Taş aralarında; basılınca kokar.

  • Rus adaçayı: gümüşi beyaz saplar üzerinde havadar lavanta mavisi çiçek başakları

    Rus adaçayı

    Salvia yangii

    0,8–1,2 m

    Yaz boyu mavi; kışın gümüş saplar.

  • Çakıllı bir bahçede ince saç gibi açık sarı-yeşil yapraklarıyla tüy otu kümeleri

    Tüy otu

    Stipa tenuissima

    0,4–0,6 m

    Rüzgârda dalgalanır; kendini tohumlayabilir.

  • Laden: buruşuk pembe taç yapraklı, sarı göbekli çiçekler ve gri yeşil yapraklar

    Laden

    Cistus creticus

    0,5–1 m

    Bu toprakların bitkisi; baharda pembe.

Boylar bahçede tipik olgun boylardır; çeşide, toprağa ve budamaya göre değişir. Su ihtiyacı kök saldıktan sonraki göreli ihtiyaçtır; ilk iki yıl hepsi düzenli sulama ister.

Dört mevsim

Her mevsimde bir ağaç öne çıkar.

  • İlkbaharda bir sitenin avlusunda tamamen pembe çiçeğe durmuş bir erguvan; altında çakıl yoldan ulaşılan taş bank, arkada apartmanlar

    01 · İlkbahar

    Erguvan

    Cercis siliquastrum

    Yaprak açmadan çiçeklenir; bir sitenin avlusunu birkaç haftalığına pembeye boyar.

  • Yazın bir villa bahçesinde açık renk çakıl yol boyunca çiçekteki lavanta kümeleri, zeytinler, süs otları ve kuru taş duvar

    02 · Yaz

    Lavanta

    Lavandula angustifolia

    Sıcakta en güzel hâlindedir. Yol kenarına dikilir ki geçerken dokunulsun.

  • Sonbaharda butik bir otelin girişinde yaprakları sarıya dönen geniş taçlı bir çitlembik, taş kaplamada birkaç yaprak

    03 · Sonbahar

    Çitlembik

    Celtis australis

    Bir otel girişine gölge veren taç, güzün sarıya döner.

  • Kışın ince kar örtüsü altında bir bahçe: uzun ince serviler, iki yaşlı zeytin ve budanmış her dem yeşil çalılar, arkada karlı tepeler

    04 · Kış

    Servi ve zeytin

    Cupressus · Olea

    Yapraksız bahçede yapıyı onlar taşır: biri dikey bir çizgi, öteki gümüş bir kütle.

İlk iki yıl

İlk iki yıl, kök yılıdır.

Yeni dikilen ağaç ilk yıl yukarıdan çok aşağıya büyür. Bu dönemde gözden kaçan bir haftalık kuraklık, yıllarca sürecek bir gerilemeye dönüşebilir.

Yeni dikilmiş bir zeytinin sulama halkasına toprak nemi ölçer batıran bahçıvan; çevrede genç çok yıllık bitkiler ve süs otları
  1. 01

    İlk hafta

    Dikim sulaması; toprak oturur, hava boşlukları kapanır.

  2. 02

    İlk ay

    Sulama halkası ve bağlar kontrol edilir.

  3. 03

    İlk yaz

    Toprak nemi ölçülür; sıcak dalgasında ek sulama.

  4. 04

    İlk kış

    Don öncesi sulama azalır; hassas türler rüzgârdan korunur.

  5. 05

    İkinci yıl

    Kazıklar gevşetilir ya da sökülür, ilk biçim budaması yapılır.

Takibin kapsamı ve sıklığı işin büyüklüğüne göre değişir.

Sahadan

Bitkide en sık görülen yedi hata.

Bitki hatası hemen görünmez; ikinci ya da üçüncü yaz kendini gösterir. Çoğu, ağacı söküp yeniden dikmeden düzelmez.

  1. 01

    Derin dikim

    Kök boğazı toprağın altında kalır.

    Sonucu Gövde çürür, ağaç yıllarca yerinde sayar.

  2. 02

    Sık dikim

    Bitkiler olgun boyları hesaplanmadan, ilk gün dolu görünsün diye dikilir.

    Sonucu Üç yılda birbirini boğan, sürekli budanan bir yatak.

  3. 03

    Yazın taşıma

    Olgun ağaç sıcakta yerinden alınır.

    Sonucu Yaprak dökümü, uzun bir toparlanma ya da kayıp.

  4. 04

    Küçük kök topu

    Taşıması kolay olsun diye kök topu küçük çıkarılır.

    Sonucu Kökünün çoğunu tarlada bırakmış, tutunamayan ağaç.

  5. 05

    Tek tür

    Bütün sınır tek bir türle dikilir.

    Sonucu Bir hastalık bütün sırayı birden etkiler.

  6. 06

    Su gruplaması yok

    Az ve çok su isteyen bitkiler aynı sulama hattına bağlanır.

    Sonucu Biri boğulur, öteki kurur.

  7. 07

    Gövdeyi kesen bağ

    Ağaç tel ya da sıkı plastikle bağlanır, sonra unutulur.

    Sonucu Kabukta kalıcı bir yara.

Bütçe

Bitki bütçesini belirleyenler.

Bitki bütçesi yalnız fidanın fiyatından oluşmaz. Boy, kök yapısı, taşıma ve dikim yatağı en az bitkinin kendisi kadar belirleyicidir.

Aşamalara bölmek gerekirse: önce ağaçlar ve büyük çalılar, sonra otsu bitkiler ve yer örtücüler. Ağaçlar bahçenin iskeletidir; otsu katman bir sonraki mevsim gelebilir.

Etki ölçeği tipik bir villa bahçesindeki göreli ağırlıktır; fiyat değildir.

  1. Ağacın yaşı ve boyu

    Olgun ağaç, yılları satın almaktır; gövde kalınlaştıkça fiyat hızla artar.

  2. Taşıma ve vinç

    Kök topunun ağırlığı, yolun uzunluğu, vincin bahçeye erişimi.

  3. Tür ve kaynağı

    Nadir türler ve uzak fidanlıklar.

  4. Toprak ve çukur

    Toprak iyileştirme, drenaj ve çukur kazısı.

  5. Bitki yoğunluğu

    İlk gün dolu görünen yatak daha çok bitki ister.

  6. Mevsim

    Uygun dikim mevsimi dışında ek önlem gerekir.

Olgun zeytin ağacı nereden gelir, izin gerekir mi?

Olgun zeytinler fidanlıklardan ve üretim yerlerinden temin edilir. Zeytinlikler kanunla korunur; bir zeytinlikten ağaç sökümü ve nakli izne bağlıdır. Ağacın kaynağı ve belgeleri satın almadan önce sorulmalıdır.

Ağaç dikmenin en iyi mevsimi ne zaman?

Yaprak döken ağaçlar için yaprak dökümünden ilkbahar sürgününe kadar olan dinlenme dönemi; her dem yeşiller için sonbahar ve erken ilkbahar. Donlu toprak ve yaz sıcağı dikime uygun değildir. Saksıda yetişmiş bitkiler daha geniş bir zaman aralığında dikilebilir.

Mahremiyet için hangi bitkiler dikilmeli?

Kalıcı bir perde için her dem yeşil türler: defne, servi, kocayemiş, yabani zeytin. Tek sıra yerine iki katmanlı dikim hem daha doğal görünür hem de bir bitki zayıfladığında perdede boşluk bırakmaz.

Hızlı büyüyen bir ağaç dikmek mantıklı mı?

Hızlı büyüyen ağaçların çoğu kısa ömürlü, kırılgan ya da çok su isteyen türlerdir. Gölge hemen gerekiyorsa daha doğru yol, uzun ömürlü bir türün olgun bir örneğini dikmektir. Geçiş döneminde pergola ya da tente birlikte düşünülebilir.

Polen alerjisi olanlar için nelere dikkat edilir?

Zeytin, servi ve bazı otlar gibi rüzgârla tozlaşan türler alerjiyi artırabilir. Oturma alanlarının yakınına böcekle tozlaşan türler seçilir; alerji yapabilecek bitkiler uzağa ve hâkim rüzgârın arkasına konur.

Bahçeye meyve ağacı dikilir mi?

Dikilir. Nar, badem, incir, ayva ve dut bu iklimde iyi sonuç verir. Meyve ağaçları süs ağaçlarından daha fazla budama ve bakım ister; düşen meyve taş kaplamadan ve havuz kenarından uzak tutulur.

Yeni bir bahçe kaç yılda dolar?

Otsu bitkiler ve yer örtücüler ilk ya da ikinci yazda, çalılar üç dört yılda olgun görünüşüne yaklaşır. Ağaçlar on yıllarla ölçülür; bu yüzden ana ağaçlar olgun dikilir, aralardaki boşluklar ilk yıllarda mevsimlik bitkilerle doldurulabilir.

Yeni dikilen ağaç neden tutmaz?

Nedenlerin çoğu dikimde ve ilk yazda saklıdır: derin dikim, kuruyan kök topu, fazla ya da yetersiz su, sıkı bağ. Yaprakta solma, sararma ve erken döküm ilk işaretlerdir; erken fark edilen sorun çoğu zaman düzeltilebilir.

Ne büyüklükte ağaç dikilebilir?

Sınırı çoğu zaman ağaç değil yol belirler: kamyonun ve vincin bahçeye erişimi, kapı genişliği, üstten geçen hatlar ve zeminin taşıma gücü. Büyük bir kök topu tonlarca ağırlık demektir; erişim keşifte ölçülür.

Bahçedeki mevcut bir ağaç taşınabilir mi?

Çoğu zaman evet, ama hazırlık ister. Kökleri bir sezon önceden budanarak yeni kök oluşumu teşvik edilir, taşıma dinlenme mevsiminde yapılır. Yaşlı ve büyük ağaçlarda taşımanın riski önceden değerlendirilir.

Saksıda ağaç yetişir mi?

Yetişir; saksı yeterince büyük, drenajı iyi, toprağı hafif olmalıdır. Saksıdaki ağaç topraktakinden çok daha sık su ister ve kökleri sıcağa ve dona daha açıktır. Zeytin, defne ve nar saksıya uyumlu türlerdendir.

Az su isteyen bitkiler hangileri?

Zeytin, badem, iğde, erguvan, laden, lavanta, biberiye, kekik ve Rus adaçayı kök saldıktan sonra az suyla yaşar. İlk iki yıl hepsi düzenli sulama ister; az su, kökü derine inmiş bitki için geçerlidir.

Sonbaharda butik bir otelin girişinde yaprakları sarıya dönen geniş taçlı bir çitlembik, taş kaplamada birkaç yaprak

Keşif görüşmesi

Ağacınızı birlikte seçelim.

Bahçenizin ışığını, toprağını ve kullanımını sahada konuşur; hangi ağacın nereye ve hangi boyda geleceğini birlikte kararlaştırırız.

Keşif görüşmesi planlayın

Tercihinizi istediğiniz zaman sayfanın altındaki “Çerez tercihleri” bağlantısından değiştirebilirsiniz.

Zorunlu

Bu seçiminizi tarayıcınızda hatırlamak için kullanılır.

Her zaman açık