Honlu
Mat, düz ve pürüzsüz. Taşın rengi ve damarı en net bu yüzeyde görünür.
- Nerede
- Üstü kapalı teraslar, iç ve dış mekân geçişleri, kuru kalan alanlar.
- Dikkat
- Islakken kayganlaşabilir; havuz kenarı ve dış basamak için seçilmez.
03 · Sert zemin ve doğal taş
Yıllarca değişmeyen tek şey.
Teraslar, yollar, basamaklar, havuz kenarı. Bitkiler büyür, değişir, yenilenir; taş ise ilk günkü kararı yıllarca taşır. Bu yüzden taşı yalnız rengiyle değil, yüzeyi, kalınlığı, derzi ve altındaki katmanlarla birlikte seçeriz.
Taş seçilirken
Rengine bakmadan önce yedi soru.
Bir taşın güzel olup olmadığını numune söyler; doğru olup olmadığını bu yedi soru. Cevaplar, taşın nerede kullanılacağına göre değişir: aynı traverten terasta doğru, araç yolunda yanlış olabilir.
- 01
Islakken kayar mı?
Havuz kenarında, basamakta ve gölgede kalan yolda asıl ölçü ıslak yüzeydir. Ayakkabıyla yürünen alanlar için DIN 51130 (R sınıfları), çıplak ayakla yürünen ıslak alanlar için DIN 51097 (A, B, C) kullanılır; sınıf büyüdükçe yüzey daha tutucudur.
- 02
Dona dayanır mı?
Gece donan, gündüz çözülen su gözenekli taşı içeriden çatlatabilir. Dış mekânda taşın don dayanımı beyan edilmiş olmalıdır.
- 03
Su ve leke tutar mı?
Su emmesi yüksek taş zeytinyağını, şarabı ve yaprak lekesini de içine çeker. Yemek yenen teraslarda ve havuz çevresinde ya su emmesi düşük bir taş ya da doğru bir emprenye seçilir.
- 04
Güneşte ne kadar ısınır?
Koyu taş öğle güneşinde açık renkli taştan belirgin biçimde fazla ısınır. Çıplak ayakla yürünen yerlerde renk ve yüzey, sıcak öğleden sonraları düşünülerek seçilir.
- 05
Hangi yükü taşıyacak?
Yaya yolu, araç girişi ve otopark aynı taşı farklı kalınlıkta ister. Kalınlık; taşın ebadı ve altındaki temelle birlikte hesaplanır.
- 06
Yıllar içinde nasıl görünecek?
Her taş yaşlanır; kimi patina alır, kimi soluklaşır. Aynı taşın birkaç yıllık bir uygulamasını görmek en doğru kararı verdirir.
- 07
Yarın aynısı bulunur mu?
Aynı ocaktan bile partiler arasında ton farkı olur. İhtiyacın tamamı tek partiden ayrılır; onarım için bir miktar yedek taş saklanır.
Ölçütler
Plaklar TS EN 1341, küp taşlar TS EN 1342, bordürler TS EN 1343; kaymazlık DIN 51130 ve DIN 51097. Değerler üreticinin deney raporundan okunur.
Yüzey işlemleri
Aynı taş, yedi yüzey.
Taşın yüzeyi, ayağın ve gözün ilk değdiği yerdir. Aynı kireçtaşı honlu olduğunda bir salon zemini gibi, çekiçlendiğinde bir rampa gibi davranır. Yüzey, kullanılacağı yere göre seçilir.
Tutuş göreli bir eğilimdir; ürünün kaymazlık sınıfı deney raporundan okunur.
Eskitilmiş
Kenarları yuvarlatılmış, yüzeyi aşındırılmış taş. İlk günden yıllanmış bir görünüşü vardır.
- Nerede
- Bahçe yolları, kır evi terasları, havuz çevresi.
- Dikkat
- Gözenekli traverten eskitildiğinde boşlukları açılır; dolgu ve emprenye birlikte düşünülür.
Kumlanmış
Basınçlı kumla pürüzlendirilmiş ince bir doku. Ayak altında kadifemsi, gözde sakin.
- Nerede
- Havuz kenarı, giriş aksı, basamak.
- Dikkat
- Açık tonda leke daha çabuk görünür; emprenye önerilir.
Alevli
Yüksek ısıyla yüzeyi çatlatılmış sert taş. Pürüzlü, kristalli ve koyu.
- Nerede
- Araç yolu, rampa, gölgede kalan yollar.
- Dikkat
- Yalnız bazı sert taşlarda uygulanır; çıplak ayağa sert gelebilir.
Fırçalı
Sert fırçalarla yumuşatılmış, hafif dalgalı bir yüzey. Honlu kadar düz, eskitilmiş kadar yorgun değildir.
- Nerede
- Teras, havuz çevresi, oturma alanları.
- Dikkat
- Kaymazlık taşın türüne göre değişir; numune ıslatılarak denenir.
Çekiçlenmiş
Çekiçle dövülmüş, küçük çukurlarla dolu kaba bir yüzey. Yan ışıkta derin bir doku verir.
- Nerede
- Basamak burnu, araç girişi, rampa, havuz merdiveni.
- Dikkat
- Kir tutabilir; dönem dönem derin temizlik ister.
Doğal yarma
Taşın kendi kırılma yüzeyi. Her parça farklıdır; ışık her saatte başka düşer.
- Nerede
- Basamak taşları, kır bahçesi yolları, duvar başlıkları.
- Dikkat
- Düz olmayan yüzey masa ve sandalye için uygun değildir.
Taş taş · örnek tasarım
Derz, bir tasarım kararıdır.
Örnek bir terasta taşlar tek tek yerine oturur. Bir desen ve bir taş seçin, sonra modül hesabını açın: başlangıç çizgisi birkaç santim kaydığında kenardaki ince parçalar kaybolur.
Desen
Derzler iki yönde de düz gider. Sakin ve modern; en küçük kayma hemen fark edilir.
Taş
Örnek tasarım · teras 6,66 × 4,56 m · derz 6 mm · üstten
- Taş
- 132
- Kesik parça
- 0
- İnce parça
- 11
İnce parça: kısa kenarı 10 santimden ya da taşın üçte birinden küçük kesik. Kolay kırılır, oynar, göze ilk o çarpar.
Nerede hangi taş
Yedi yer, yedi ayrı ölçü.
Bir bahçede tek tür taş kullanılabilir ama her yerde aynı biçimde kullanılmaz. Yüzey, kalınlık ve derz; ıslaklığa, yüke ve ayağa göre değişir. Bir satırın üzerine gelin.
| Yer | Yüzey | Kalınlık | Derz | Kaymazlık |
|---|---|---|---|---|
| Havuz kenarı | Kumlanmış, fırçalı ya da eskitilmiş | 3–5 cm; kenar bloğu daha kalın | Dar, düzenli | Çıplak ayak, ıslak: B; suya inen basamak: C |
| Giriş aksı | Honlu ya da kumlanmış büyük ebat | 3–5 cm | Dar ve düz | Ayakkabı, ıslak: R10–R11 |
| Araç yolu | Alevli, çekiçlenmiş ya da küp taş | 6–8 cm ve üzeri; küp taş 8–10 cm | Kilitli desen, dolgulu derz | Ayakkabı, ıslak: R11 |
| Basamak | Çekiçlenmiş ya da kumlanmış; burun ayrıca işlenir | Blok basamak 8–15 cm | Düz | Ayakkabı, ıslak: R11 |
| Teras | Honlu, fırçalı ya da kumlanmış | 3–4 cm | Dar ve düz | Ayakkabı: R10; çıplak ayak: A–B |
| Bahçe yolu, basamak taşı | Doğal yarma ya da eskitilmiş | 4–6 cm | Çim ya da çakıl | Ayakkabı: R10–R11 |
| Otopark (geçirgen) | Çim derzli küp taş ya da geçirgen blok | 8–10 cm | Geniş; çim ya da çakıl dolgu | Ayakkabı: R11 |
Kalınlık ve derz tipik aralıklardır; kesin değer taşa, ebada, temele ve yüke göre hesaplanır. Kaymazlık: DIN 51130 (ayakkabıyla, R), DIN 51097 (çıplak ayakla, A–C).
Kesit
Taşın altındaki 40 santim.
Bir kaplamanın ömrünü üstü değil, altı belirler. Yan yana iki kesit: bir yaya yolu ve bir araç girişi. Taş aynı olabilir; yük değiştiğinde altındaki temel bambaşka olur. Her katman ayrı serilir, ayrı sıkıştırılır, kotu ayrı ölçülür.
Kenar detayı
Taşın bittiği yer, işin göründüğü yer.
Bir kaplamanın en çok göze çarpan yeri ortası değil kenarıdır. Taş; çimle, bitki yatağıyla ve çakılla buluştuğu yerde tutulmazsa yana açılır, toprak derze taşar, çim taşın üstüne yürür.
01Çelik kenarlık
İnce bir çizgiyle çimi çakıldan ve taştan ayırır; eğri hatları kesintisiz izler. Çim kökünün kaplamaya yürümesini keser.
02Gömme bordür
Kaplamayla aynı taştan ya da daha sert bir taştan, betona oturtulmuş kenar. Yoğun yürüyüşte ve araç yükünde kaplamanın yana açılmasını önler.
03Küp taş kenar
Bir ya da iki sıra küp taş, büyük ebatlı kaplamayla bitki yatağı arasında yumuşak bir geçiş kurar; eğri kenarlarda büyük taşın kesimini azaltır.
Depoda parti seçimi · sahada kuru deneme
Ocaktan terasa
Taş depoda seçilir, sahada denenir.
Doğal taşta iki parti hiçbir zaman birebir aynı değildir. Bu yüzden taş, döşemeden çok önce seçilir; deseni ise sahada, harç girmeden önce görülür.
- 01
Numune
Aday taşlar büyük parçalar hâlinde, farklı yüzeyleriyle görülür; kuru ve ıslak hâlleri yan yana karşılaştırılır.
- 02
Parti seçimi
İhtiyacın tamamı ve onarım için bir miktar yedek, aynı partiden ayrılır. Paletler etiketlenir.
- 03
Döşeme planı
Desen, derz genişliği ve başlangıç çizgisi modül hesabıyla çizilir; kesik parçalar kenara değil planlanan yere düşer.
- 04
Alt temel
Kazı yapılır, kırmataş ince katmanlar hâlinde serilip her katı ayrı sıkıştırılır; yüzey eğimi ölçülür.
- 05
Kuru deneme
Desen birkaç metrekarelik bir alana harçsız dizilir. Derz, ton ve kenar kesimleri yerinde, birlikte değerlendirilir.
- 06
Döşeme ve derz
Taşlar farklı paletlerden karıştırılarak döşenir, derzler doldurulur, yüzey temizlenir ve gerekiyorsa korunur.
Bakım ve yaşlanma
Taş yaşlanır; güzel yaşlanması seçilir.
İyi seçilmiş bir taş yıllar içinde soluklaşmaz, oturur. Rengi bir ton yumuşar, kenarları yuvarlanır, yüzeyi elle cilalanmış gibi olur. Bunu belirleyen, taşın türü kadar ilk yıllarındaki bakımıdır.
Emprenye
Gözenekli taşa uygulanan, taşın nefes almasına izin veren koruyucu. Lekenin içeri işlemesini yavaşlatır; taşa ve kullanıma göre belli aralıklarla yenilenir.
Temizlik
Asitli temizleyiciler kireçtaşını ve traverteni matlaştırır. Nötr bir temizleyici ve yumuşak fırça çoğu zaman yeterlidir; çok yüksek basınçlı su derzi boşaltabilir.
Derz
Boşalan derz, taşın oynamaya başladığının ilk işaretidir. Derzler dönem dönem gözden geçirilir ve gerektiğinde tamamlanır.
Kış
Buz çözücü tuzlar birçok doğal taşa zarar verir. Kışın gölgede kalan yol ve basamaklar için taşa uygun bir yöntem önceden seçilir.
Sahadan
Taşta en sık görülen yedi hata.
Çoğu ilk yıl görünmez. İkinci kışta bir taş oynar, üçüncü yazda bir köşe kalkar. Düzeltmek çoğu zaman taşı söküp altını yeniden yapmak demektir.
01Her yere aynı kalınlık
Teras için seçilen ince taş araç girişinde de kullanılır.
SonucuTekerlek altında çatlayan, köşesi kalkan taşlar.
02Havuz kenarında parlak yüzey
Kuru numunede güzel duran cilalı ya da honlu yüzey, ıslakken kayar.
SonucuKayma riski ve sonradan yüzeyi pürüzlendirme masrafı.
03Derzsiz döşeme
Taşlar birbirine sıfır dizilir; ısıyla genleşen taşa yer kalmaz.
SonucuKenarı kırılan, yer yer kalkan taşlar.
04Sıkıştırılmamış temel
Kırmataş tek seferde kalın serilir, katman katman sıkıştırılmaz.
SonucuBirkaç yağmurda oturan taş, çukurda biriken su.
05Eğimsiz teras
Yüzeye eğim verilmez ya da eğim eve doğru verilir.
SonucuGölcük, yosun, kapı eşiğinde su.
06Kenarda ince parçalar
Döşeme bir köşeden, hesapsız başlar.
SonucuKolay kırılan ince şeritler ve göze batan bir kenar.
07Farklı partiden tamamlama
Eksik kalan taş sonradan başka bir partiden getirilir.
SonucuBir bölümü belirgin biçimde başka tonda bir kaplama.
Bütçe
Taş bütçesini belirleyenler.
Taşın metrekare fiyatı, kaplamanın toplam maliyetinin yalnız bir parçasıdır. Kalınlık, alt temel, kesim ve detaylar en az taş kadar belirleyicidir.
- Taşın türü ve ocağı
Traverten, kireçtaşı, bazalt ya da andezit; taşın nereden geldiği.
- Kalınlık ve ebat
Büyük ve kalın taş hem malzemede hem taşımada daha pahalıdır.
- Alt temel ve kazı
Araç yükü, zayıf zemin ya da kot farkı temeli büyütür.
- Desen ve kesim
Karışık ebat ve balıksırtı daha çok kesim ve işçilik ister.
- Kenar ve detaylar
Bordür, blok basamak, gizli kanal ve gömme ışık kılıfları.
- Yüzey işlemi
Kumlama, alevleme ve çekiçleme ek bir işlemdir.
Aşamalara bölmek gerekirse: önce alt temel ve kenarlar, sonra kaplama. Kılıflar ve gizli kanal kaplamadan önce yerini alır; ikinci aşama hiçbir şeyi kırmadan gelir.
Etki ölçeği tipik bir villa bahçesindeki göreli ağırlıktır; fiyat değildir.
Sık sorulanlar · 12 soru
Doğal taş için kısa cevaplar.
Taş seçerken ve döşetirken en çok sorulan on iki soru.
Havuz kenarı için hangi taş seçilmeli?
Islakken tutan, su emmesi düşük ve güneşte fazla ısınmayan açık tonlu bir taş. Kumlanmış, fırçalı ya da eskitilmiş traverten ve kireçtaşı sık tercih edilir. Çıplak ayakla yürünen ıslak alanlarda DIN 51097’ye göre genellikle B, suya inen basamaklarda C sınıfı aranır; ürünün sınıfı deney raporundan okunur.
Traverten mi, bazalt mı?
Traverten sıcak tonlu, gözenekli ve güneşte görece serin kalan bir taştır; havuz çevresine ve teraslara yakışır. Bazalt koyu, yoğun ve çok dayanıklıdır; araç yollarında ve modern çizgilerde güçlüdür, ama güneşte belirgin biçimde ısınır. Seçimi kullanılacağı yer, güneş alma süresi ve evin mimarisi belirler.
Andezit bahçede kullanılır mı?
Evet. Andezit sert, yüzeyi pürüzlü işlenebilen volkanik bir taştır; araç yollarında ve basamaklarda yaygındır. Gri ve kızıl tonları vardır; parti seçimi önemlidir.
Doğal taş kaç santim kalınlıkta olmalı?
Yaya alanlarında çoğunlukla 3–5 cm, araç girişlerinde 6–8 cm ve üzeri, küp taşta 8–10 cm kullanılır. Kesin kalınlık taşın türüne, ebadına ve altındaki temele göre birlikte hesaplanır; büyük ebatlı bir taş aynı yükte daha kalın olmalıdır.
Araç yolunda doğal taş kullanılabilir mi?
Evet; doğru kalınlık, doğru desen ve yeterli bir alt temelle. Küp taş ve küçük ebatlı kalın plaklar yükü iyi dağıtır; balıksırtı gibi kilitli desenler tekerlek altında kaymayı azaltır. Araç yolunun alt temeli yaya yolununkinden belirgin biçimde kalındır.
Derzler neyle doldurulur?
Harca döşenen taşta çimento esaslı ya da reçineli derz dolgusu, kuma döşenen taşta ince kum ya da katkılı derz kumu kullanılır. Derzin rengi taşa yakın, genişliği desenle birlikte seçilir.
Taş leke tutar mı, emprenye gerekir mi?
Gözenekli taşlar yağ, şarap ve yaprak lekesini içine çekebilir. Yemek yenen teraslarda, havuz çevresinde ve açık tonlu taşta nefes alan bir emprenye önerilir. Emprenye lekeyi tamamen engellemez, temizlemek için zaman kazandırır; taşa ve kullanıma göre belli aralıklarla yenilenir.
Doğal taş dondan etkilenir mi?
Su emmesi yüksek taşlar donda içeriden çatlayabilir ya da yüzeyleri pul pul kalkabilir. Dış mekânda don dayanımı beyan edilmiş taş seçilir; eğim ve drenajla suyun taşın üzerinde ve altında beklemesi önlenir.
Yazın taş ayağı yakar mı?
Koyu taşlar öğle güneşinde açık tonlu taşlardan belirgin biçimde fazla ısınır. Çıplak ayakla yürünen havuz çevresi ve teraslar için açık tonlu, mat yüzeyli taş seçilir; ağaç gölgesi ve pergola da yüzeyi serin tutar.
Geçirgen kaplama nedir, ne işe yarar?
Derzleri geniş bırakılıp çim ya da çakılla doldurulan ve yağmur suyunu yerinde toprağa indiren kaplamadır. Otoparklarda ve az kullanılan araç yollarında yüzey suyunu azaltır, alanı daha yeşil gösterir, drenaj hattının yükünü hafifletir.
Mevcut kaplamanın üzerine taş döşenebilir mi?
Bazen. Alttaki kaplama sağlam, eğimi doğru ve yükselen kot kapı eşiklerine uygunsa ince taş yapıştırılabilir. Çatlak, oturmuş ya da eğimsiz bir zeminin üstüne döşenen taş aynı sorunları taşır; bu durumda söküm daha doğru bir yoldur.
Doğal taş kaplama ne kadar dayanır?
Doğru seçilmiş ve doğru temele döşenmiş doğal taş bahçenin en uzun ömürlü parçasıdır. Ömrü kısaltan çoğu zaman taşın kendisi değil, altındaki katmanlar, eğim ve derzdir.
Bağlı disiplinler
Taş, dört işin üzerinde durur.
Kaplamanın ömrünü ve görünüşünü birlikte belirleyen dört disiplin:
- Uygulama ve proje yönetimiTaş döşenmeden önce altındaki her hat geçer ve her katman sıkıştırılır.
- Su yapıları ve havuz çevresiHavuz kenarının taşı; suyun rengi, ısısı ve ayak hissiyle birlikte seçilir.
- Sulama, drenaj ve altyapıYüzey eğimi suyu gizli kanala, kanal da drenaja yollar.
- Peyzaj aydınlatmasıGömme ışığın kılıfı ve yeri döşeme planında ayrılır.
Keşif görüşmesi
Taşınızı birlikte seçelim.
Nerede ne kadar taş gerektiğini, hangi yüzeyin nerede doğru olduğunu ve altındaki katmanları sahada birlikte konuşuruz.